Emerytura nauczyciela. Ile wynosi? Świadczenia dla emerytowanych pedagogów nie są wysokie. Czy nauczyciel na emeryturze klepie biedę?

Małgorzata Meszczyńska
Małgorzata Meszczyńska
Nauczycielskie emerytury nie są wysokie. Podobnie zresztą jak nauczycielskie wynagrodzenia.
Nauczycielskie emerytury nie są wysokie. Podobnie zresztą jak nauczycielskie wynagrodzenia. Fot. Keith Tanner/unsplash
Ile wynosi emerytura nauczyciela? Czy po latach pracy przy tablicy nauczyciel otrzymuje godne świadczenie emerytalne? Niestety, jako że emerytura zależy od wysokości otrzymywanego w czasie pracy wynagrodzenia - oświatowi emeryci raczej pękatych portfeli nie mają. Wielu spina budżet, udzielając korepetycji. A na lekcje z nauczycielem-seniorem boom jest właśnie przed maturą.

Spis treści

Ile wynosi średnia emerytura z Karty Nauczyciela?

Kokosów nie ma. 2400 złotych - to przeciętna emerytura nauczyciela. Więcej otrzymują ci nauczyciele, którzy nie opuścili szkół tuż po osiągnięciu emerytalnych uprawnień. Nauczycielom, którzy mogą pochwalić się 40-letnim stażem pracy, na konto wpływa około 3000 złotych świadczenia (emerytura 3600 brutto).

Jak tłumaczą inspektorzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wysokość emerytury nauczycieli zależy od kwoty bazowej, która obowiązuje w dniu, od którego przyznana została emerytura, od podstawy wymiaru emerytury oraz okresów składkowych i nieskładkowych. ZUS obliczając emeryturę uwzględni część okresów nieskładkowych - nie więcej niż 1/3 tych, w których odprowadzane były składki.

Rekompensata dla nauczyciela

Nauczyciel-emeryt może też otrzymać rekompensatę za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w tym pracę nauczycielską. Tutaj jednak trzeba spełniać określone warunki: nauczyciel przed 1 stycznia 2009 r. pracował w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej 15 lat, - nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, np. z Karty Nauczyciela, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego lub emerytury pomostowej. Musi też wystąpić z wnioskiem o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym.

Emerytura powszechna także dla nauczyciela

Nauczyciele mogą przejść na emeryturę na ogólnych warunkach. Aby skorzystać z tzw. emerytury powszechnej, wystarczy osiągnąć odpowiedni wiek - wynosi on w przypadku kobiet 60 lat, a mężczyzn - 65 lat.
Podstawę obliczenia tej emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne. Uwzględnia ona waloryzację składek na koncie ubezpieczonego, waloryzację kapitału początkowego i kwoty środków zebranych na subkoncie. Wysokość świadczenia obliczamy, dzieląc tę kwotę przez wysokość średniego dalszego trwania życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Ten parametr ogłaszany w formie komunikatu Prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", każdego roku do 31 marca.

Świadczenie kompensacyjne - ile wynosi?

Nauczyciele mają prawo do zakończenia pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego i pobierania świadczeń kompensacyjnych. Jak wynika z opublikowanej przez ZUS "Miesięcznej informacji o wybranych świadczeniach pieniężnych" tzw. kompensówkę w sierpniu 2022 roku pobierało 12,5 tysiąca nauczycieli. Jeszcze pół roku wcześniej takie świadczenie otrzymywało nieco ponad 14 tysięcy osób.

Przeciętna wysokość świadczenia kompensacyjnego w sierpniu wyniosła 2857,82 zł. Od stycznia wzrosła o około 200 złotych, i na podobnym poziomie utrzymuje się od marca tego roku. Prognozowaną wysokość takiego świadczenia można obliczyć, korzystając ze specjalnego kalkulatora na stronie internetowej ZUS.

Dla kogo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne?

Choć do pobierania świadczenia kompensacyjnego nie jest wymagane osiągnięcie wieku emerytalnego, osoby, które zamierzają skorzystać z "kompensówki, muszą również spełnić określone warunki, poza tym, że rozwiązały już umowę o pracę.
Wymagany jest okres składkowy i nieskładkowy, który wynosi 30 lat, w tym 20 lat pracy w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w:

  • publicznych i niepublicznych przedszkolach,
  • szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,
  • publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego i placówkach, o których mowa w przepisach.

Konieczne jest też rozwiązanie umowy o pracę, a także osiągnięcie wymaganego wieku:

  • kobiety: 55 lat; mężczyźni: 59 lat - w latach 2021-2022;
  • kobiety: 55; mężczyźni: 60 lat - w latach 2023-2024;
  • kobiety: 56 lat; mężczyźni: 61 lat - w latach 2025-2026;
  • kobiety: 57 lat; mężczyźni: 62 lata - w latach 2027-2028;
  • kobiety: 58 lat; mężczyźni: 63 lata - w latach 2029-2030;
  • kobiety: 59 lat; mężczyźni: 64 lata - w latach 2031-2032.

Świadczenie kompensacyjne to nie emerytura pomostowa

Świadczenie kompensacyjne jest dość często mylone z emeryturą pomostową. Tymczasem emerytura pomostowa jest zupełnie innym świadczeniem i większości pracowników oświaty ono nie przysługuje. Do ubiegania się o emeryturę pomostową mają prawo tylko nauczyciele, wychowawcy oraz inni pracownicy pedagogiczni, zatrudnieni w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych albo ośrodkach socjoterapii, ośrodkach szkolno-wychowawczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych.

Do tego jeszcze trzeba spełniać szereg dodatkowych warunków. W pierwszym wariancie emerytury pomostowej jest to wiek co najmniej 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni), co najmniej 20 lat (kobiety) i 25 lat (mężczyźni) okresów składkowych i nieskładkowych, przynajmniej 15-letni okres pracy na stanowisku pedagogicznym we wskazanych placówkach w pełnym wymiarze zajęć, a także wykonywanie przed 1 stycznia 1999 r. pracy na stanowisku pedagogicznym w szkole wymienionej w Karcie Nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

Drugi wariant, poza podobnym wiekiem i wymaganymi okresami składkowymi i nieskładkowymi, konieczna jest co najmniej 15-letnia praca na stanowisku pedagogicznym we wskazanych placówkach w pełnym wymiarze zajęć, jak również pracy na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć w tych placówkach po 31 grudnia 2008 r. W obu przypadkach konieczne jest też rozwiązanie umowy o pracę.

Łatają budżet korepetycjami

Wielu nauczycieli szuka możliwości wcześniejszego zakończenia pracy przy tablicy - jak tłumaczą, są przemęczeni, wypaleni, a proponowane zmiany w prawie oświatowym powodują ogromny stres i poczucie niepewności. Część pedagogów próbuje się przebranżowić i odnaleźć w innym zawodzie, część wybiera świadczenia kompensacyjne, albo odchodzi na emeryturę w pierwszym możliwym momencie - choć ich macierzyste szkoły, przy brakach kadrowych, chętnie oferują im dalsze zatrudnienie.

"Emerycki budżet łatam udzielaniem korepetycji. Jako germanistka nie narzekam na brak chętnych. Teraz najwięcej telefonów jest od maturzystów, ale swoje umiejętności językowe chcą szlifować również przedsiębiorcy i wiele osób, które planują wyjazd do pracy za granicę" - mówi Alicja, emerytowana germanistka z Poznania.

Za godzinę indywidualnych lekcji, w zależności od lokalizacji, ale też przedmiotu, korepetytor dostaje średnio od 50 do 100 złotych.

Podobny sposób na zasilenie domowego budżetu ma Artur, świeżo upieczony emeryt-matematyk: "Chętnie pomagam w przygotowaniach do matury czy egzaminu ósmoklasisty. Jestem też takim pogotowiem matematycznym dla znajomych i znajomych-znajomych. Praca z jednym uczniem to prawdziwy komfort. A nawet przyjemność, bo ja nadal lubię uczyć."

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wyprawka szkolna - ostanie dni na złożenie wniosku

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji
Dodaj ogłoszenie