Jak napisać charakterystykę i opis postaci na egzaminie ósmoklasisty? Powtórz przed 24 maja 2022

Barbara Wesoła
Barbara Wesoła
Jak napisać opis postaci lub charakterystykę na egzaminie? Gdzie i dlaczego warto wykorzystać tę formę wypowiedzi?
Jak napisać opis postaci lub charakterystykę na egzaminie? Gdzie i dlaczego warto wykorzystać tę formę wypowiedzi? fot: Tomasz Czachorowski/Polska Press
Udostępnij:
Egzamin ósmoklasisty to po maturach kolejne kilka dni pełnych pracy dla uczniów (tym razem absolwentów szkół podstawowych), a także CKE, która odpowiada za egzamin ósmoklasisty w Polsce. Tegoroczne arkusze będą dostępne w dniu egzaminu po godzinie 13. Pierwszy dzień egzaminów klas ósmych 24 maja 2022 rozpoczynamy językiem polskim. Wśród zadań nie zabraknie dłuższej i krótszej wypowiedzi pisemnej. W wymaganiach egzaminacyjnych CKE wymienia m.in. opis postaci. Jak go poprawnie napisać?

Spis treści

Opis postaci na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego

Opis postaci jest częstym elementem dłuższych form wypowiedzi, a uczniowie poznają zasady tworzenia opisu postaci właśnie w szkole podstawowej. Umiejętność przygotowania tego rodzaju tekstu została wymienia w szczegółowych wymaganiach egzaminacyjnych przez CKE w podpunkcie „Mówienie i pisanie”. Wg wymagań uczeń tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych:

  • zaproszenie,
  • ogłoszenie,
  • rozprawka,
  • opowiadanie z dialogiem (twórcze i odtwórcze),
  • opis postaci, przedmiotu, krajobrazu, prosta notatka.

Zamiast odrębnego zadania polegającego na stworzeniu charakterystyki postaci należy spodziewać się raczej oceniania tej umiejętnoci w wypracowaniu, gdzie – w zależności od tematu pracy – prawdopodobnie będzie potrzebne scharakteryzowanie, opisanie lub porównanie różnych postaci np. z lektur.

Czym różni się opis postaci od charakterystyki?

Opis i charakterystyka to często zamiennie używane określenia. Jednak charakterystyka jest dużo bogatszą formą wypowiedzi, a opis stanowi jej składową.

Opis: skupia się określeniu postaci (fikcyjnej lub prawdziwej) i opowiedzeniu o niej w ogólny, a następnie w drobiazgowy sposób na podstawie zewnętrznych cech np. wzrost, figura, sposób poruszania się, mimika, wyraz twarzy, kolor włosów, rodzaj fryzury, znaki szczególne itd. Opis powinien też zawierać jakieś dane o postaci np. wiek, zawód, imię i nazwisko. W zależności od kontekstu, w jakim używamy opisu, można go rozbudować o elementy charakterystyki, czyli dopisać cechy charakteru, usposobienie, poprzeć je przykładami itd.

Charakterystyka: to forma wypowiedzi, której celem jest także prezentacja postaci rzeczywistej lub fikcyjnej, ale oprócz opisu zewnętrznego, uwzględnia charakter, poglądy, temperament czy nawyki danej postaci.

Jak napisać opis postaci? Powtórz elementy opisu

Opis postaci powinien zawierać:

  • przedstawienie postaci,
  • ogólny portret fizyczny (wzrost, budowa ciała, kształt twarzy, kolor włosów),
  • szczegółowy portret fizyczny (rysy twarzy, nos, oczy, spojrzenie, rodzaj fryzury, postura, znaki szczególne),
  • sposób poruszania się,
  • wrażenie, jakie sprawia dana osoba,
  • ogólny sposób zachowania, usposobienie (np. kapryśny wyraz twarzy, lekceważący ton).

Dobrze napisana charakterystyka postaci powinna zawierać:

  • przedstawienie postaci,
  • opis postaci (jak wyżej),
  • przedstawienie cech charakteru, usposobienia (dobrze, aby były poparte przykładem),
  • dobre i mocne strony np. talenty,
  • poglądy danej postaci,
  • ewentualnie nasz stosunek do postaci, jej obraz w kontekście np. porównanie do innych bohaterów książki, określenie jej przynależności i spójności z otoczeniem, miejscem pracy itd.

Opis postaci i charakterystyka na egzaminie. Jak są oceniane?

Opis postaci można zawrzeć w niemal każdym wypracowaniu, w którym musimy odnieść się do lektur. W 2020 roku w arkuszu egzaminacyjnym pojawił się następujący temat pracy, w którym trudno wyobrazić sobie brak nie tylko opisu, ale też charakterystyki:

Napisz opowiadanie o spotkaniu z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej, który podczas spotkania nauczył Cię czegoś ważnego. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową.

Wypracowanie było oceniane m.in. pod kątem wykorzystania elementów twórczych, do których zalicza się opis i charakterystyka postaci. Według Wytycznych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej opis postaci jak również charakterystyka jest jednym z funkcjonalnych elementów tworzących zarówno prostą, jak i urozmaiconą fabułę (np. obok czasu akcji, miejsca akcji, zwrotu akcji, puenty, punktu kulminacyjnego, dialogu, monologu, retrospekcji).

Kreatywne i funkcjonalne wykorzystanie opisy postaci zostanie z pewnością zauważone przez egzaminatora, chociaż posługuje się on jasnym kluczem oceniania. Zamieszczenie poprawnego opisu postaci w pracy pisemnej np. w opowiadaniu zapewnia nam dodatkowy punkt.

Egzamin ósmoklasisty: harmonogram

  • 24 maja 2022 (wtorek) godz. 9.00 – język polski,
  • 25 maja 2022 (środa) godz. 9.00 – matematyka,
  • 26 maja 2022 (czwartek) godz. 9.00 – język angielski (opcjonalnie inny język nowożytny).

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Nastroje wśród uczniów w minionym roku szkolnym

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strefa Edukacji
Dodaj ogłoszenie