Jak zostać stroicielem fortepianów? Jedyna taka szkoła w Polsce, tylko jedna z 3 na świecie. Czego uczy TBF w Kaliszu?

Małgorzata Meszczyńska
Małgorzata Meszczyńska
Uczniowie spędzają na zajęciach praktycznych 5-6 godzin tygodniowo.
Uczniowie spędzają na zajęciach praktycznych 5-6 godzin tygodniowo. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress
Pianina i fortepiany poznają na wylot – i to dosłownie. Uczniowie Technikum Budowy Fortepianów w Kaliszu – jedynej takiej szkoły w Polsce i jednej z trzech podobnych na świecie, po 5 latach nauki mogą zdobyć konkretny zawód, a przy tym mają wszechstronne, ogólne wykształcenie i maturę. Jedni idą na studia – często muzyczne, inni znajdują pracę przy budowie, renowacji i strojeniu instrumentów. Fortepianowe firmy biją się o absolwentów TBF – zarówno te w kraju, jak i zagraniczne. Tymczasem dziś w TBF-ie uczy się zaledwie 58 młodych ludzi.

Spis treści

Słynna fabryka fortepianów kształciła własnych specjalistów

Twórcą kaliskiej szkoły, kształcącej stroicieli i budowniczych instrumentów, był Gustaw Arnold Fibiger, wybitny konstruktor fortepianów, właściciel słynnej i uznanej na świecie fabryki fortepianów i pianin.

- Szkoła otworzyła swoje pierwsze klasy w 1955 roku. W czasie tworzenia placówki, od dziesiątek lat istniała już rodzinna fabryka produkująca fortepiany. Kunszt przekazywano z pokolenia na pokolenia i to właśnie od niej zaczęła się historia tej wyjątkowej szkoły - wspomina Elwira Fibiger, córka założyciela szkoły.

Fabryka działała w latach 1878-2007 (do 1949 roku, kiedy to została upaństwowiona, pod nazwą Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger - później przemianowana na Fabrykę Fortepianów i Pianin Calisia). Zakład od chwili upadłości, do 2016 roku stał opuszczony i niszczał. W styczniu 2017, w charakterystycznym gmachu rozpoczęły się prace budowlane, a w 2019 dawna fabryka zamieniła się w hotel i imponujące centrum konferencyjno-biznesowe.

Technikum Budowy Fortepianów przetrwało historyczne i gospodarcze zawirowania. Dziś TBF jest częścią Zespołu Szkół Ponadpodstawowych, skupiających kilka branżowych placówek. Ze względu na niewielką liczbę uczniów Technikum Budowy Fortepianów. TBF liczy obecnie zaledwie 58 uczniów – a jak zapewnia szkoła, możliwości przyjęcia i kształcenia młodych – i tak poszukiwanych na światowym rynku – stroicieli i renowatorów pianin i fortepianów, są dużo większe.

Dokładna znajomość budowy instrumentów pozwala je naprawiać, odnawiać i stroić.
Dokładna znajomość budowy instrumentów pozwala je naprawiać, odnawiać i stroić. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

Czego uczy Technikum Budowy Fortepianów?

Do kaliskiego TBF-u przyjeżdżają uczniowie z całej Polski. Najwięcej jest jednak mieszkańców Kalisza i okolic. Najpewniej dlatego, że to właśnie Kalisz, jako spadkobierca tradycji po fabryce Arnolda Fibigera, jest prawdziwym, polskim zagłębiem firm, zajmujących się budową i renowacją pianin i fortepianów. O nielicznych absolwentów wyjątkowego technikum upominają się jednak również firmy zza granicy. Nic dziwnego, bowiem TBF jest jedyną taką szkołą w Polsce, a zaledwie jedną z trzech na świecie. Pozostałe kształcą fachowców w Niemczech i we Włoszech.

- Absolwenci TBF-u nie narzekają na brak ofert pracy. Mogą też liczyć na bardzo przyzwoite zarobki – szczególnie, jeśli zdecydują się na pracę za granicą. Spod skrzydeł Technikum Budowy Fortepianów wypuszczamy wszechstronnie wykształconych fachowców – zapewnia Marcin Kaftanowicz, nauczyciel przedmiotów zawodowych w TBF. - Naszych absolwentów poszukują też opery, filharmonie, teatry i szkoły muzyczne.

Technikum Budowy Fortepianów, jako jedyna tego typu szkole w kraju, przygotowuje do zawodu technik budowy i strojenia fortepianów i pianin. W ciągu 5 lat nauki, realizowane są w nim dwie kwalifikacje: AUD.03 - budowa i renowacja fortepianów i pianin, oraz AUD.04 - strojenie i korekta fortepianów i pianin.

- Każda z tych kwalifikacji kończy się egzaminem zawodowym. Zdanie obu umożliwia otrzymanie tytułu technika. Uczniowie poznają technologie: budowy, strojenia, naprawy i korekty fortepianów i pianin. Dodatkowo każdy ma indywidualne lekcje gry na instrumencie, którą mogą w szkole kontynuować lub zacząć od zera – tłumaczy Marcin Kaftanowicz.

Podczas lekcji zawodowych uczniowie poznają budowę instrumentu.
Podczas lekcji zawodowych uczniowie poznają budowę instrumentu. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

Uczniowie TBF-u, poza zajęciami typowo branżowymi, mają lekcje jak w każdej szkole ogólnokształcącej: język polski, matematykę, chemię, fizykę itp. Nauka w TBF, poza egzaminem zawodowym, kończy się również maturą.

Muzyczne oblicze TBF. Nie trzeba umieć grać – nauczysz się w szkole

Nie da się ukryć, że Technikum Budowy Fortepianów przyciąga przede wszystkim młodzież rozmiłowaną w muzyce. Większość uczniów, to absolwenci szkół muzycznych, uczestnicy zajęć w ogniskach muzycznych. Jakiekolwiek przygotowanie muzyczne nie jest jednak potrzebne, aby ubiegać się o przyjęcie do szkoły.

- Owszem, kandydat musi lubić muzykę. W końcu pracujemy w szkole z instrumentem, zarówno od strony technicznej, jak i muzycznej. Jednym z przedmiotów jest właśnie gra na pianinie. Jednak uczymy naszych uczniów również od zera, bez żadnych umiejętności gry – mówi Radosław Janaszczyk, nauczyciel przedmiotów muzycznych w kaliskim TBF-ie.

Technikum Budowy Fortepianów, dla wielu uczniów jest swoistym pomostem pomiędzy muzyką, a koniecznością zdobycia konkretnego zawodu.

TBF wybierają uczniowie, którzy kochają muztkę
TBF wybierają uczniowie, którzy kochają muztkę Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

- Stwarzamy możliwość utrzymania kontaktu z muzyką tym, którzy mają już jakieś podstawy. Do uczniów podchodzę indywidualnie, bo też zajęcia muzyczne odbywają się 1 na 1 – uczeń i nauczyciel. Chętnie uczę młodzież zupełnych podstaw, a tym zaawansowanym uczniom staram się pokazać nieco inne oblicze muzyki niż to, które znają ze szkoły muzycznej. Wychodzę z założenia, że muzyka ma sprawiać przyjemność – zarówno słuchaczom, jak i grającemu. Elastycznie podchodzimy do repertuaru, zachęcam do własnych poszukiwań, do improwizacji, tworzenia własnych aranżacji. Pozwalam uczniom bawić się muzyką, czerpać z niej radość – mówi Radosław Janaszczyk.

Poza wspomnianą grą na instrumencie, uczniowie TBF mają również zajęcia z kształcenia słuchu nieodzowne w pracy stroiciela, ale też zasady muzyki z elementami instrumentoznawstwa oraz akustykę.

Uczniowie TBF uczą się gry na pianinie.
Uczniowie TBF uczą się gry na pianinie. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

Z czego składa się fortepian? Jak zostać stroicielem?

Jak przekonują fachowcy, fortepian jest najbardziej skomplikowanym, ale i jednym z najszlachetniejszych instrumentów. Poza tym, jest to – poza organami – jedyny instrument, który trudno nastroić samodzielnie grającemu na nim muzykowi. Do tego potrzebni są właśnie stroiciele.

Fortepian składa się z ponad 10 000 części, waży od 300 do prawie 700 kg. Ma 88 klawiszy i ok. 230 strun. Skomplikowane? Na poznanie fortepianu od podszewki, uczniowie TBF mają 5 lat.

- Przedmioty zawodowe nauczane są od pierwszej klasy, natomiast zajęcia praktyczne odbywają się od klasy drugiej. Od około 2 lat mamy własne, nowoczesne warsztaty – mówi Marcin Kaftanowicz, nauczyciel przedmiotów zawodowych w TBF.

Wcześniej uczniowie praktyki odbywali wyłącznie w zaprzyjaźnionych firmach. Teraz do dyspozycji mają również własną przestrzeń, narzędzia, materiały i instrumenty.

Fortepian ma 88 klawiszy. A każdy z nich skomplikowaną budowę.
Fortepian ma 88 klawiszy. A każdy z nich skomplikowaną budowę. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

- Na bieżąco je psujemy i naprawiamy – żartuje nauczyciel i w tym czasie, na prośbę ucznia, który zamierza ćwiczyć strojenie instrumentu, rozregulowuje warsztatowe pianino. Uczeń po chwili siada do klawiatury i w skupieniu wsłuchuje się w dźwięki. To czwartoklasista Konrad, który ma przed sobą jeszcze rok nauki, ale stroi pianino szybko i fachowo.

- Grałem na pianinie od dzieciństwa, lubię to. Moja mama pracowała kiedyś przy renowacji fortepianów. Zawsze mi się to podobało i chciałem dowiedzieć się więcej – tłumaczy Konrad decyzję o wyborze nauki w Technikum Budowy Fortepianów.

Zajęcia warsztatowe dla każdej klasy trwają 5 lub 6 godzin raz w tygodniu, a w maju trzecie i czwarte klasy odbywają miesięczną praktykę zawodową w firmach produkcji i renowacji fortepianów oraz pianin.

- Dla mnie wybór szkoły był oczywisty – mówi Marcin, uczeń czwartej klasy. - Tata prowadzi firmę renowacyjną i nawet nie zastanawiałem się nad inną szkołą. Po maturze i egzaminach pomogę tacie w pracy, w prowadzeniu rodzinnej firmy. Być może pójdę jeszcze na zaoczne studia z zarządzania.

Fortepiany i pianina nie mają przed uczniami TBF tajemnic.
Fortepiany i pianina nie mają przed uczniami TBF tajemnic. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

Zaoczne studia planuje też po ukończeniu szkoły Eliza, która przyznaje, że korekta i strojenie instrumentów sprawiają jej prawdziwą radość.

- W ogóle kocham muzykę. Sama nauczyłam się grać na pianinie, potem chodziłam do ogniska muzycznego i śpiewałam w chórze. Po ukończeniu szkoły chciałabym pracować w zawodzie – mówi Eliza.

Dla kogo jest Technikum Budowy Fortepianów?

- To szkoła dla każdego, kto kocha muzykę i instrumenty – zapewnia nauczyciel przedmiotów muzycznych.

Uczeń pierwszej klasy, Mateusz nie grał wcześniej na pianinie. Zachęcony przez tatę, wybrał jednak Technikum Budowy Fortepianów i jak zapewnia – jest z tej decyzji zadowolony. Do tej samej klasy chodzi Rozalia, która gra na pianinie już od 10 lat i Oliwier, który do Kalisza przyjechał aż spod Bydgoszczy i ma tylko o rok krótsze doświadczenie muzyczne od koleżanki.

Fortepian składa się z 10 tysięcy części.
Fortepian składa się z 10 tysięcy części. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

Julia z muzyką jest związana od 11 lat i jak zapewnia, nie zamierza się z nią rozstawać:

- Skończyłam szkołę muzyczną. Chcę zostać stroicielką fortepianów, a do Kalisza przyjechałam z Łodzi – mówi pierwszoklasistka. Do rodzinnych, muzycznych tradycji przyznaje się kolega Julii – Amadeusz:
- Wybór TBF był dla mnie naturalny. Grałem przez wiele lat na pianinie, chcę poznać tajniki strojenia fortepianów.

Ania, absolwentka szkoły muzycznej, przyjechała do Kalisza z objętej wojną Ukrainy.
- Bardzo się cieszę, że uczę się w Technikum Budowy Fortepianów. Podoba mi się zarówno strojenie instrumentów, jak i poznawanie tajników ich budowy – mówi Ania.

Strojenie instrumentu wymaga skupienia, uwagi i dobrego słuchu.
Strojenie instrumentu wymaga skupienia, uwagi i dobrego słuchu. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

Czwartoklasistka Julia ma już sprecyzowane plany na przyszłość – jej klasa, ostatni rocznik po gimnazjum, w maju zdaje maturę.
- Chciałabym spróbować swoich sił, startując na Akademię Muzyczną w Łodzi. Bo poza strojeniem fortepianów fascynuje mnie wokalistyka – tłumaczy Julia.

- Moja siostra wybrała naukę w Technikum Budowy Fortepianów. Ja poszedłem do tej samej szkoły rok później. Muzyka jest obecna w naszym domu, chodziłem do szkoły muzycznej, gram na pianinie i gitarze klasycznej – mówi Jakub.

- A ja chciałem uczyć się grać na pianinie. I tutaj, w TBF-ie mogę to robić za darmo – mówi Piotr, który przyznaje, że pierwszy kontakt z instrumentem miał dopiero w szkole. - Jestem zadowolony, bo mój poziom gry jest coraz lepszy.

Agata pytana o szkołę odpowiada zdecydowanie:
- Fajni ludzie, fajni nauczyciele. Muzyka to moja pasja, a wcześniej uczyłam się w studium organistowskim. Najbardziej interesuje mnie korekta instrumentów – mówi czwartoklasistka.

Na przedmiotach zawodowych uczniowie poznają zasady działania instrumentów i wszystkie ich części.
Na przedmiotach zawodowych uczniowie poznają zasady działania instrumentów i wszystkie ich części. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

TBF w Kaliszu - muzyczne pasje i talenty

Technikum Budowy Fortepianów to nie tylko nauka. To również liczne uczniowskie pasje – najczęściej związane z muzyką. Uczniowie biorą udział w licznych konkursach i przeglądach talentów. Szkoła wspiera uczniów i chętnie chwali się ich sukcesami. Jak się można domyślić, uczniowie TBF-u chętnie przygotowują program artystyczny na szkolne uroczystości i wydarzenia.

- Aż szkoda, że brakuje nam czasu na wspólne muzykowanie, prowadzenie zespołów. Jednak zapał i zaangażowanie naszych uczniów są zaraźliwe i nierzadko tworzymy coś wspólnie po zajęciach – przyznaje Radosław Janaszczyk.
- Raz na 5 lat mamy zjazd absolwentów, dlatego też bardzo przywiązujemy się do siebie. Szkolne przyjaźnie pozostają często na całe życie. Sam zresztą jestem absolwentem TBFu – dodaje Marcin Kaftanowicz.

Fortepian to jeden z najbardziej skomplikowanych instrumentów.
Fortepian to jeden z najbardziej skomplikowanych instrumentów. Fot. Małgorzata Meszczyńska/polskapress

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wyprawka szkolna - ostanie dni na złożenie wniosku

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji
Dodaj ogłoszenie