Maria Konopnicka – agnostyczka, emancypantka, patriotka. 7 faktów o wybitnej pisarce, których nie usłyszysz w szkole

Magdalena Konczal
Maria Konopnicka. Dziś obchodzimy 180. rocznicę urodzin pisarki.
Maria Konopnicka. Dziś obchodzimy 180. rocznicę urodzin pisarki. wikimedia commons/public domain
Maria Konopnicka przyszła na świat dokładnie 23 maja 1842 roku. Dziś obchodzimy więc 180. rocznicę urodzin tej wybitnej poetki, nowelistki, krytyczki literackiej i publicystki. Od śmierci Marii Konopnickiej narosło wiele mitów na jej temat. Biografia autorki „Roty” pełna jest niedomówień, a jej postać trudno zakwalifikować do konkretnej szufladki. Kim tak naprawdę była Maria Konopnicka?

Maria Konopnicka. Życiorys, biografia i twórczość

Dziś znamy ją głównie jako autorkę „Bajki o sierotce Marysi i siedmiu krasnoludkach”, „Roty” i nowel. Uznawana za jedną z najwybitniejszych pisarek w historii literatury polskiej. Redaktorka pisma „Świt” i „Bluszcz”. Biografia Marii Konopnickiej omawiana w szkole kończy się mniej więcej w tym miejscu.

Tymczasem jej życiorys jest dużo bardziej barwy i niejednoznaczny. Maria Konopnicka sprzeciwiała się instytucji Kościoła, ale jej twórczość przesiąknięta była sferą sacrum. Bardzo ważne były dla niej takie wartości jak tradycja i ojczyzna, a jednocześnie otwarcie mówiła o potrzebie równouprawnienia kobiet. Oto fakty z życia Marii Konopnickiej, o których nie mówi się w szkole.

Maria Konopnicka. 7 ciekawostek na temat pisarki

1. Sytuacja rodzinna Marii Konopnickiej była skomplikowana. Za Jarosława Konopnickiego pisarka wyszła w 1862 roku. Miała wówczas 20 lat. Doczekała się sześciorga dzieci. Małżeństwo nie było jednak udane. W 1877 roku Maria zabrała dzieci i przeniosła się do Warszawy. Na jej barkach spoczął obowiązek wychowania i utrzymania córek i synów.

2. Sytuację rodzinną dodatkowo utrudniała choroba psychiczna jednej z córek – Heleny. Dziewczyna w młodym wieku zaszła w ciążę. Po tym wydarzeniu jej stan jedynie się pogorszył. Córka Konopnickiej upozorowała swoje samobójstwo, a za nieudane życie obwiniała swoją matkę.

3. Przed 50. rokiem życia Maria Konopnicka zmęczona problemami z dziećmi postanowiła wyjechać z kraju. W trakcie podróży towarzyszyła jej malarka – Maria Dulębianka. Niektórzy badacze twierdzą, że kobiety łączyły bliższe relacje i nie były jedynie przyjaciółkami, a partnerkami.

4. Maria Konopnicka, szczególnie na łamach „Świtu” wiele pisała o równouprawnieniu kobiet. Ostro polemizowała jednak zarówno z prawicą, broniącą tradycyjnych wartości, jak i z feministkami. Sama mówiła o „rozumniej emancypacji”, która miała opierać się na wartościach i kształtowaniu w kobietach cnót, a nie na wychowywaniu ich jedynie do roli żon i matek. Otwarcie walczyła o wprowadzenie możliwości rozwodów i wstęp kobiet na uniwersytety. Uważała, że emancypacja na gruncie polskim nie może odbywać się poprzez rewolucję i anarchię.

5. Pisarka nie miała łatwych relacji z Kościołem. W swoich utworach nie bała się pokazywać antyklerykalnych poglądów. Szczególnie zjadliwy wobec jej twórczości był ksiądz Niedziałkowski, który określił Marię Konopnicką mianem poganki, wspominając także, że gdyby ktoś kilkaset lat temu w taki sam sposób mówił o Bogu przebito, by mu język „rozpalonym żelazem”. Powodem rzekomej herezji miał stać się następujący utwór:

Lecz krzyż czarny
Stał nieruchomy i ciemny na stole
Jak milczące wobec łez ołtarze

6. Maria Konopnicka była kobietą, którą nie bała się stawać po stronie osób najbardziej potrzebujących pomocy. Świadectwem tego jest głośna sprawa dzieci z Wrześni, które odmówiwszy odpowiadania na lekcji religii w języku niemieckim, zostały dotkliwie pobite. Do protestu dołączyli także rodzice. Część z nich została skazana przez sąd na pozbawienie wolności. Wówczas Henryk Sienkiewicz i Maria Konopnicka wykorzystali swoje autorytety i znajomości, by nagłośnić te wydarzenia. Dzięki ich działaniom sprawa dzieci z Wrześni znalazła się w nagłówkach zagranicznych czasopism.

7. Chociaż Konopnicka całe swoje życie poświęciła sprawie kobiecej i aktywnie wspierała ruchy dążące do równouprawnienia, to nie określała siebie mianem feministki. Pisała o tym otwarcie w listach do znajomych. Najważniejszą dla niej sprawą było budowanie roli kobiety w oparciu o (pozytywistyczne) wartości, takie jak: praca, nauka i dobro wspólne.

– Tu nie o to wcale chodzi – pisała na łamach „Świtu” – aby kobiety nie szły za mąż, lecz o to, ażeby fakt, że wychodzą za mąż, że wychodzić chcą, chcieć muszą i zawsze będą chciały, żeby ten fakt nie był uznawany za wyłączne, absolutne i jedyne prawo i dążenie kobiet, która to wyłączność i jedyność jest nieuniknionym następstwem fałszywego pojęcia o przeznaczeniu.

Źródła:
Virtus, czyli o emancypacji według Marii Konopnickiej [w:] Bilet do nowoczesności. M. Gawin, Warszawa 2014.
M. Konopnicka, Emancypacja i rodzina, "Świt", nr 4 (1885).

od 16 lat
Wideo

Dziś 81. rocznica Ludobójstwa na Wołyniu

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji