Uczniowie z Ukrainy w polskich szkołach. Jak ich wesprzeć? "Szkodliwe może być zachęcanie do mówienia po polsku w domu"

Magdalena Konczal
Magdalena Konczal
Dla uczniów z Ukrainy w szkole niezwykle ważna jest integracja. W jaki sposób o nią zadbać?
Dla uczniów z Ukrainy w szkole niezwykle ważna jest integracja. W jaki sposób o nią zadbać? 123 RF/ zdjęcie seryjne/ olegdudko
Dzień Nauczyciela to nie tylko kwiaty, prezenty, życzenia i dobre słowa skierowane w stronę pedagogów. Święto przypomina nam o wyzwaniach, z którymi na co dzień musi mierzyć się ta grupa zawodowa. Jednym z nich jest integracja dzieci z Ukrainy w polskich szkołach. O tym, w jaki sposób mądrze wspierać uczniów i ich rodziców mówi psycholożka międzykulturowa dr Maria Baran z Uniwersytetu SWPS.

Spis treści

Dzieci z Ukrainy w polskiej szkole. Jak powinna przebiegać ich integracja?

Zanim zaczniemy zastanawiać się, w jaki sposób uczyć ukraińskie dzieci w polskich szkołach, trzeba zadbać o ich integrację z otoczeniem. To jedno z ważniejszych wyzwań, które spoczywa na brakach nauczycieli. W całym tym procesie nie można jednak zapominać także o polskich uczniach. Oni również potrzebują wsparcia dorosłych.

– Nie chodzi o to, aby „oni dostosowali się do nas” albo żeby to „oni się zintegrowali”, a raczej o to, abyśmy wszyscy komunikowali się ze sobą i żebyśmy na tym wszyscy skorzystali. Integracji nie można mylić z asymilacją, czyli oczekiwaniami, aby migranci stali się tacy jak my i żeby porzucili swoją dotychczasową tożsamość. W różnorodności jest potencjał, ale nie jest to proces łatwy – wymaga wysiłków społecznych i politycznych. Integracja sama się nie dokona. Dodatkowo pozostawienie sytuacji samej sobie to krótka droga do konfliktów, nieporozumień, a w konsekwencji także do wykluczenia – mówi dr Maria Baran.

Ponadto psycholożka podkreśla, że migracja zawsze łączy się ze stresem, koniecznością uczenia się wielu rzeczy od nowa oraz budowaniem sieci kontaktów od zera. Nie wolno o tym zapominać, patrząc na uczniów z Ukrainy i ich rodziców. Wszystkie te czynniki mogą wpływać na funkcjonowanie osób w społeczności, także tej szkolnej.

Edukacja uczniów z Ukrainy. Od czego zacząć?

Nie wystarczy jednak zatrzymać się na samych słowach. Integrację dzieci z Ukrainy trzeba realnie wdrażać w rzeczywistości szkolnej. W jaki sposób to zrobić? Dr Maria Baran zachęca do tego, by postawić sobie konkretne pytania:

  • Ilu nowych uczniów pojawi się w polskich szkołach?
  • Jakie różnice kulturowe należy wziąć pod uwagę?
  • Ilu mamy nauczycieli i asystentów międzykulturowych, którzy mają kompetencje do pracy z uczniami z innej kultury?
  • Kto ma kompetencje, aby zasilić te szeregi?

W kontekście obecnych wydarzeń niezwykle ważne może okazać się także kształcenie nauczycieli, ale także uczniów w zakresie edukacji wielokulturowej.

– Już dawno powinno tak być, a w obecnej sytuacji jest to absolutny priorytet. Jak inaczej nauczyciele będą wiedzieli, jak integrować dzieci, zapobiegać i rozwiązywać konflikty? Potrzebne są również jasne procedury zapobiegania przemocy rówieśniczej. Najważniejsza jest jednak prawdopodobnie profilaktyka, czyli edukacja w zakresie różnic kulturowych, ale i tego, dlaczego sytuacja w szkole się zmieniła, z czego to wynika, itd. – podkreśla ekspertka.

Zdaniem psycholożki niezwykle istotna jest także elastyczność systemu edukacji i dostosowywanie go do konkretnych placówek.

– Ogromnie ważna jest też oferta językowa, czyli przygotowanie intensywnych kursów języka polskiego jako obcego dla dzieci, tak, aby w efekcie dostały one narzędzia i do nauki, i do prowadzenia życia rówieśniczego, ale i po prostu narzędzia do rozwijania własnej skuteczności i samooceny – zauważa psycholożka.

Nauczyciel w obliczu wyzwań międzykulturowych. „Elastyczność, wyrozumiałość i otwarta komunikacja”

Nie da się ukryć, że kluczową rolę w całym tym procesie odgrywa nauczyciel, zwłaszcza wychowawca czy nauczyciel języka polskiego. Niebagatelny wpływ na integrację uczniów z Ukrainy w polskich szkołach ma także osoba na stanowisku dyrektora. Co może zrobić pojedynczy nauczyciel, by wesprzeć integrację zagranicznych uczniów?

– Najlepiej byłoby, aby ściśle współpracował z asystentem międzykulturowym, który zna i rozumie różnice kulturowe pomiędzy Polską a Ukrainą, rozumie sytuację dzieci z Ukrainy i może stanowić wsparcie dla takich uczniów. Znając jednak polskie realia, powiem tak: elastyczność, wyrozumiałość i jednocześnie otwarta komunikacja to elementy, które na pewno pomogą. Trzeba rozmawiać z dziećmi, polskimi i ukraińskimi, tłumacząc im sytuację, w jakiej są. Warto dawać im do wykonania zadania tak, aby dzieci współpracowały ze sobą – zwłaszcza w ramach takich przedmiotów, w których znajomość języka nie jest aż tak istotna (np. sport, plastyka) – tłumaczy dr Maria Baran.

Integrację uczniów w polskich systemie edukacji może wspomóc nie tylko zainteresowanie się tradycją i językiem Ukraińców, ale także zrozumienie mechanizmów i różnic kulturowych. Psycholożka wymienia kilka z nich. Niepożądane będzie zachęcanie uczniów z Ukrainy do mówienia w języku polskim także w ich domach, bo język stanowi jeden z niewielu elementów łączących ich obecnie z ojczyzną. Ponadto na Ukrainie dość powszechnym zjawiskiem jest korupcja, warto więc wytłumaczyć, że w Polsce takie praktyki uznawane są za szkodliwe.

Nie można też zapominać o wszystkich tych elementach, które mogą łączyć. Nie wystarczy przecież teoretyczne mówienie o edukacji międzykulturowej, trzeba je także wdrażać w życie.

– Doskonałym pomysłem jest po prostu integracja przez działanie: uczestnictwo w różnego typu inicjatywach, np. w wielu miejscach Polski odbywał się subotniki – czyli oddolna inicjatywa, gdzie Ukrainki i Ukraińcy w ramach podziękowania Polsce za okazaną pomoc organizowali się i sprzątali skwer, czy zapraszali do wspólnego spędzania czasu i integracji – podsumowuje dr Maria Baran.

- - -
dr Maria Baran – psycholożka międzykulturowa. Naukowo zajmuje się konsekwencjami kontaktu kulturowego i akulturacji dla identyfikacji społecznych. Interesuje ją szczególnie temat identyfikacji z całą ludzkością i dzieci trzeciej kultury. Jest również zaangażowana w duży projekt dotyczący radzenia sobie ze stresem podczas pandemii COVID-19.

Na Uniwersytecie SWPS prowadzi zajęcia z zakresu psychologii akulturacji, komunikacji międzykulturowej, kompetencji międzykulturowych, diagnozy psychologicznej (głównie w języku angielskim).

iPolitycznie - Czy słowa Stefańczuka o Wołyniu to przełom?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji
Dodaj ogłoszenie