Jak napisać rozprawkę na maturze 2024? Nowe zasady pisania rozprawki, jej struktura, kluczowe słowa i przykładowy tekst

Magdalena Konczal
Magdalena Konczal
Jak napisać rozprawkę? Jak powinien wyglądać schemat pracy, ile słów musi mieć rozprawka na maturze 2024. Zobacz przydatne słownictwo oraz przykłady rozprawki.
Jak napisać rozprawkę? Jak powinien wyglądać schemat pracy, ile słów musi mieć rozprawka na maturze 2024. Zobacz przydatne słownictwo oraz przykłady rozprawki. freepik
Wielu maturzystów zastanawia się obecnie, jak napisać rozprawkę, zwłaszcza że zasady pisania wypracowania uległy zmianie z wprowadzeniem nowej formuły matury od 2023 roku. W tym artykule wyjaśniamy, jaki powinien być schemat rozprawki, ile słów powinno zawierać wypracowanie na maturze 2024, dostarczamy przydatne słowa i frazy, prezentujemy przykłady rozprawek, tłumaczymy, jak napisać wypracowanie zgodnie z nowymi wytycznymi oraz wyjaśniamy, czym jest kontekst w rozprawce.

Spis treści

Matura z języka polskiego 2024. Co będzie inne?

Egzamin dojrzałości z języka polskiego w nowej formule (obowiązującej od 2023 roku) trwa 240 minut i składał się z trzech części:

  • Język polski w użyciu. Test;
  • Test historycznoliteracki;
  • Wypracowanie.

Uczeń dostanie dwa arkusze (testowy i ten, w którym trzeba będzie napisać wypracowanie). Maksymalna liczba punktów, którą będzie można zdobyć, wynosi 60.

Rozprawka na maturze 2024. Zasady

Wypracowanie na maturze 2024 będzie wyglądało tak samo jak w roku ubiegłym (formuła 2023). Sporo osób zastanawia się, ile słów powinna mieć rozprawka na egzaminie dojrzałości w roku szkolnym 2023/2024. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady:

  • Rozprawka na maturze 2023 i 2024 musi zawierać minimum 300 wyrazów. Przypomnijmy, że na maturze w formule 2015 trzeba było napisać wypracowanie na przynajmniej 250 wyrazów.
  • Nie będzie podanego konkretnego fragmentu lektury obowiązkowej, na podstawie którego należy napisać rozprawkę. To uczeń sam wybiera taką lekturę (spis utworów znajduje się na początku arkusza);
  • W swoich rozważaniach uczeń będzie musiał odwołać się do wybranej lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów (minimum dwóch).
  • Uczeń będzie miał dwa tematy do wyboru.

Wypracowanie (tak jak to miało miejsce w latach ubiegłych) ma przyjąć formę tekstu argumentacyjnego. Można jednak odznaczać się ono większą swobodą, jeżeli chodzi o formę, ale także treść. W końcu to uczeń decyduje do czego jakich tekstów będzie się odwoływał.

Tematy rozprawki na maturze 2024

Analizując wiadomości zwarte w Informatorze do matury 2023 i 2024 oraz przykładowy arkusz z języka polskiego można dojść do wniosku, że sam temat rozprawki będzie przedstawiany uczniom podobnie, jak te ubiegłoroczne. Warto porównać ze sobą polecania z lat ubiegłych oraz te, które znalazły się w arkuszu pokazowym i na maturze 2023 z polskiego:

  • Czym dla człowieka może być tradycja? (matura 2022);
  • Czy ambicja ułatwia człowiekowi osiągnięcie zamierzonego celu? (matura 2021);
  • Czym dla człowieka może być wolność? (matura 2019);
  • Podróżowanie jako sposób na poznanie świata i samego siebie (arkusz pokazowy matury 2023);
  • Miłość – inspiruje, ale czasem podcina skrzydła (arkusz pokazowy matury 2023);
  • Człowiek – istota pełna sprzeczności (matura z polskiego 2023);
  • Co sprawia, że człowiek staje się dla drugiego człowieka bohaterem? (matura z polskiego 2023).

Jak napisać rozprawkę w formule 2023? Schemat

Rozprawka w formule 2023 daje uczniom więcej możliwości, by wykazać się wiedzą. Oprócz tego, że zdający sam wybiera lekturę obowiązkową, do której chce się odnieść, to ma również za zadanie przywołać minimum dwa konteksty (np. historyczny, biograficzny czy kulturowy), co również daje mu pole do popisu.

Na maturze do 2022 (stara formuła nazywana formułą 2015) obowiązywał ścisły schemat rozprawki, którego należało przestrzegać. Obecnie nie jest on wymagany, chociaż trzeba pamiętać o tym, że tekst musi być logiczny i spójny, a także poprawny pod względem kompozycyjnym. Schemat wypracowania nie jest wymagany, jednak niektóre osoby czują się pewniej, gdy wiedzą, na czym oprzeć swoją wypowiedź. Warto więc skorzystać z tego, który obowiązywał także w starej formule, uwzględniając zmiany.

  • Wstęp w rozprawce – w tej części zarysowujemy temat i określamy problematykę zagadnienia, o którym będziemy pisać.
  • Rozwinięcie – to zasadnicza i najdłuższa część rozprawki. Należy w niej odwołać się do lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów. Rozważania nie muszą być zamknięte w trzech akapitach, tak jak to zazwyczaj wyglądało w przypadku rozprawki 2022. Ważne, by były płynne i logiczne.
  • Zakończenie – na końcu podsumowujemy temat, przypominając zawarte w rozwinięciu rozważania. W tym miejscu można zamieścić także stosowny cytat lub trafny kontekst.

Jak wprowadzać konteksty do rozprawki?

Zmianą w wypracowaniu jest konieczność przytoczenia kontekstów. Sporo osób zastanawia się więc, co to jest kontekst. To motyw, który pojawia się w wybranym tekście kultury i nie tylko. Najprościej jest wyjaśnić to zagadnienie na przykładzie. Jeśli piszemy wypracowanie na temat: „Podróżowanie jako sposób na poznanie świata i samego siebie”, to kontekstem mitologicznym może być wędrówka Odyseusza, a kontekstem biblijnym droga Mojżesza i jego ludu. Trzeba jednak pamiętać, że nie wystarczy tylko wspomnieć o tym, gdzie dany kontekst występował i nazwać go. Ma on wzbogacić naszą argumentację.

Jakie konteksty można przywoływać na maturze 2024? Jest ich całkiem sporo:

  • historycznoliteracki;
  • teoretycznoliteracki;
  • literacki;
  • biograficzny;
  • kulturowy;
  • mitologiczny;
  • biblijny;
  • religijny;
  • historyczny;
  • filozoficzny;
  • egzystencjalny;
  • polityczny;
  • społeczny.

Są to tylko przykłady kontekstów, które znalazły się w zasadach oceniania rozwiązań zadań opublikowanych przez CKE. Można więc także przywoływać inne konteksty. Ponadto wciąż mamy możliwość odwoływania się do tekstów kultury, a więc m.in. sztuk teatralnych czy filmów.

Kontekst można umieścić w każdym elemencie pracy: we wstępie rozwinięciu czy zakończeniu. Ważne by był on funkcjonalny, a cały wywód – logiczny. Ten element wcale nie musi być obszerny. Czasami wystarczy nawet kilka zdań, najważniejsza jest jednak zasadność użycia danego kontekstu.

Przykładowa rozprawka maturalna 2024

W opublikowanych przez CKE materiałach znalazły się już przykładowe wypracowania maturalne. Warto dokładnie je przejrzeć i przeanalizować. Znajdziecie je w galerii:

Przydatne słownictwo przy pisaniu rozprawki

Warto także zapoznać się z przydatnym słownictwem przy pisaniu rozprawki. Pamiętajmy jednak, że wypracowanie w 2024 roku przyjmuje nieco inną formułę. Warto więc zdać się na swój własny styl pisania. Jeśli ktoś jednak nie czuje się pewnie przy pisaniu rozprawki, może skorzystać z poniższych przykładowych zwrotów:

We wstępie:

  • Temat dotyczący… fascynował ludzi od zawsze…
  • Problem, który chcę poruszyć…
  • Wiele osób uważa, że…, ja jednak chciałabym zwrócić uwagę na inny aspekt tego problemu…
  • Właśnie dlatego uważam, że…
  • Myślę, że…

W rozwinięciu:

  • Na początku moich rozważań chciałabym zaznaczyć…
  • Warto w tym miejscu przytoczyć przykład bohatera, jakim jest…
  • Kolejnym zagadnieniem jest…
  • Nie można zapomnieć o…
  • Należy też zauważyć, że…
  • Z jednej strony…, z drugiej zaś…
  • Takim bohaterem był także…
  • Świadczy o tym mitologiczna/biblijna postać…

W zakończeniu:

  • Podsumowując…
  • Przytaczając słowa znanego pisarza/autora/aktora…
  • Nie da się nie zauważyć, że…
  • Reasumując…

Materiały CKE, dotyczące zasad pisania i oceniania. Punktacja za rozprawkę 2023

Pomocne przy mogą okazać się także materiały zamieszczone na stronie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Warto się z nimi zapoznać:

Rozprawka na maturze 2023. Jest łatwiejsza czy trudniejsza?

Sporo osób zastanawia się, czy rozprawka na maturze 2023 jest trudniejsza, czy łatwiejsza. Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Niektórzy będą wskazywać, że trudniejsza, ponieważ musi zawierać większą liczbę wyrazów. Inni skłaniają się ku temu, że łatwiejsza, bo uczeń sam wybiera lekturę obowiązkową, do której zamierza się odwołać, a także ma dużą dowolność, jeżeli chodzi o konteksty – może odnieść się np. do aktualnych wydarzeń społecznych czy tekstów, które dobrze zna, a które nie są lekturami.

od 7 lat
Wideo

Tadeusz Płużański - Dlaczego warto pielęgnować pamięć o wyklętych

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji