Najnowszy raport „Nauka w Polsce 2023”. Wiemy, ile jest kobiet wśród badaczy

Magdalena Konczal
Opracowanie:
Wideo
od 7 lat
Nowy raport „Nauka w Polsce 2023”, opracowany przez Ośrodek Przetwarzania Informacji - PIB (OPI), pokazuje, że w Polsce mamy 132 uczelnie akademickie, 69 instytutów badawczych i ponad 72 tys. badaczy. Wśród wszystkich badaczy w instytucjach naukowych kobiety stanowiły 46 proc.

Spis treści

Raport „Nauka w Polsce 2023”

Przygotowany przez Ośrodek Przetwarzania Informacji - PIB (OPI) raport to element cyklicznego monitoringu stanu nauki w Polsce, prowadzony na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Najnowszy raport pt. „Nauka w Polsce 2023” przedstawia system nauki w Polsce do 2022 roku (tam, gdzie to było możliwe, zaprezentowano też dane z 2023 roku). Nowe dane zestawiono z danymi z poprzednich lat i informacjami z innych państw.

studentka zapisuje coś w notesie
Sprawdź najnowsze informacje na temat nauki w Polsce. freepik/ senivpetro

– Sfera nauki w Polsce to rozbudowany system publiczno-prywatny. Badania naukowe mogą być prowadzone w szkołach wyższych, instytutach Polskiej Akademii Nauk, instytutach należących do Sieci Badawczej Łukasiewicz, instytutach badawczych oraz innych instytucjach. Zgodnie z systemem POL-on, w 2022 roku w Polsce działały 364 instytucje naukowe – mówi dr Marzena Feldy, kierowniczka Laboratorium Analiza Statystycznych w OPI.

– W danym roku w Polsce mieliśmy 132 uczelnie akademickie (103 publiczne i 29 niepublicznych), 69 instytutów badawczych, 77 instytutów PAN, 26 instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz oraz 60 innych instytucji (m.in. Polska Akademia Umiejętności, centra badawcze, instytucje kultury, fundacje, szpitale) – dodaje doktor Feldy.

Instytucje naukowe w różnych województwach

Najwięcej instytucji naukowych w Polsce funkcjonowało w województwie mazowieckim – w 2022 roku siedzibę miało tu 151 podmiotów, co stanowiło 41 proc. wszystkich instytucji naukowych. Skupione na tym obszarze były przede wszystkim instytuty badawcze (48 - na 69 w całym kraju), instytuty PAN (42 na 77) i instytuty Sieci Badawczej Łukasiewicz (12 na 26).

Drugie pod względem liczby instytucji naukowych było województwo małopolskie (38 podmiotów, w tym po 11 uczelni publicznych akademickich i instytutów PAN). Znaczący potencjał naukowy ma również województwo śląskie (35 instytucji) oraz wielkopolskie (31 instytucji). Woj. wielkopolskie było też drugim (po mazowieckim) obszarem skupiającym pozostałe podmioty (w tym m.in. Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji Uniwersytetu im. A. Mickiewicza). Najmniej instytucji naukowych funkcjonowało na terenach województw lubuskiego (1), opolskiego (3) i świętokrzyskiego (3).

Liczba badaczy w polskich instytucjach nauki

Z raportu wynika, że w polskich instytucjach nauki zatrudnionych było 72 556 badaczy (liczonych w pełnych ekwiwalentach czasu pracy). Większość tych osób pracowała na uczelniach publicznych (81 proc.). Kolejne pod względem liczby badaczy były instytuty PAN (7,1 proc.) oraz instytuty badawcze (5 proc.). Badacze stanowili łącznie 68 proc. pracowników zatrudnionych w polskich instytucjach nauki i szkolnictwa wyższego – dodaje dr inż. Jarosław Protasiewicz, dyrektor Ośrodka Przetwarzania Informacji.

Jego zdaniem warto jest „analizować i wspierać udział polskich instytucji i naukowców w przedsięwzięciach naukowych, zarówno na poziomie krajowym i międzynarodowym. Szczególne znaczenie mają tu nie tylko badania rozwojowe, ale także badania podstawowe, których efekty powinny być dostępne dla możliwie najszerszego kręgu odbiorców”.

– Polska nauka to bardzo ważna sfera – dodaje.

Według danych z raportu OPI najliczniejszą grupą badaczy były osoby ze stopniem naukowym doktora (47 proc.). Stanowiły one znaczący odsetek pracowników zwłaszcza instytutów PAN (50 proc. badaczy).

Drugą pod względem liczebności grupę badaczy stanowili pracownicy ze stopniem naukowym doktora habilitowanego (29 proc.). Znacznie mniej licznie reprezentowani byli pracownicy z tytułem profesora (13 proc.) oraz tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym (11 proc.). W przeliczeniu na pełne ekwiwalenty czasu pracy, największy udział doktorów i doktorów habilitowanych zaobserwowano w naukach społecznych i humanistycznych – 83 proc. przedstawicieli tych dziedzin legitymowało się stopniem naukowym. Największy odsetek etatów należących do profesorów przypadł w udziale naukom medycznym i o zdrowiu oraz sztuce. Profesorowie reprezentujący te dziedziny nauki stanowili 18 proc. badaczy.

Kobiety w nauce

Wśród wszystkich badaczy w instytucjach naukowych kobiety stanowiły 46 proc. Największy odsetek kobiet pracował w dziedzinie nauk medycznych i o zdrowiu (58 proc.) oraz rolniczych (57 proc.). Kobiety stanowiły też nieco ponad 50 proc. badaczy w naukach społecznych i humanistycznych. Największa dysproporcja między płciami wystąpiła w przypadku nauk inżynieryjno-technicznych (29 proc. kobiet). Na kolejnych etapach kariery naukowej maleje liczba i udział kobiet wśród badaczy. Najbardziej wyrównane proporcje płci występowały wśród osób ze stopniem magistra – 49 proc. kobiet. W grupie doktorów habilitowanych udział kobiet wyniósł 43 proc. Natomiast wśród osób z tytułem profesora kobiety stanowiły zaledwie 29 proc.

W 2022 roku 3 proc. badaczy zatrudnionych w polskich instytucjach naukowych miało obywatelstwo inne niż polskie. Największy odsetek wśród obcokrajowców stanowili obywatele Ukrainy. Kolejni pod względem liczebności byli przedstawiciele Indii, Włoch oraz Niemiec.

Prace naukowe pod lupą

Z raportu OPI wynika, że w latach 2018–2022 opublikowano blisko 537 tys. prac naukowych, z których większość (69 proc.) stanowiły artykuły, 27 proc. - rozdziały w monografiach, a pozostałe 4 proc. – monografie naukowe. W latach 2019–2022, 3 proc. artykułów naukowych zostało opublikowanych w czasopismach za 200 punktów, 16 proc. – w periodykach z drugiego w kolejności progu (140 punktów), a 19 proc. uzyskało 100 punktów. Najwięcej publikacji, niezależnie od ich rodzaju, zostało przygotowanych przez badaczy z uczelni publicznych, którzy odpowiadali za prawie 82 proc. artykułów naukowych i monografii naukowych oraz 87 proc. rozdziałów w monografiach.

Publikacje anglojęzyczne stanowiły 55 proc. prac naukowych sprawozdanych w latach 2018–2022. Największy ich odsetek dominował w artykułach naukowych (69 proc.), z kolei publikacje w języku polskim przeważały wśród monografii naukowych (84 proc.) i ich rozdziałów (70 proc.). Im wyżej punktowany artykuł, tym większy odsetek autorów stanowili mężczyźni. Największą dysproporcję zanotowano w artykułach opublikowanych w czasopismach za 200 punktów, w których mężczyźni stanowili aż 70 proc. autorów.

Liczba prac naukowych opublikowanych w latach 2018-2022 przez naukowców afiliujących do polskich instytucji naukowych zapewniła Polsce szóste miejsce w unijnym rankingu produkcji naukowej. Jednak prace te cechowały się najmniejszym poziomem wpływu, jak i umiędzynarodowienia – cytowano je zaledwie o 1 proc. częściej niż przeciętną pracę na świecie (FWCI = 1,01) a jedynie 35 proc. prac powstało w międzynarodowym współautorstwie.

W informacji prasowej przekazano, że w latach 2018–2022 polscy wynalazcy złożyli 2 597 wniosków o udzielenie patentów do Europejskiego Urzędu Patentowego, co przełożyło się na 1 163 patenty. Od 2019 roku jest widoczna tendencja wzrostowa jeśli chodzi o liczbę składanych wniosków – do 2022 roku wzrosła ona o niemal jedną trzecią.

Źródło:

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji