Jesper Juul i jego dewiza, by „być z dzieckiem zamiast wychowywać”. Oto niezwykła historia życia duńskiego pedagoga

Magdalena Konczal
Magdalena Konczal
Poznajcie jego historię.
Poznajcie jego historię. wikimedia commons/ licencja CC BY-SA 3.0
Zaczynał jako pracownik budowalny. Później został pomocą kucharza i barmanem w hotelu. Dziś znamy go jako prekursora współczesnej pedagogiki. O mądrym wychowaniu, szacunku w relacjach rodzinnych i budowaniu w najmłodszych poczucia własnej wartości pisał i mówił do końca swojego życia. Poznajcie historię życia Jespera Juula – człowieka, który zupełnie zmienił sposób patrzenia na dziecko. Dziś obchodzimy czwartą rocznicę jego śmierci.

Spis treści

Dzieciństwo i młodość

Obecnie w jego książkach masowo zaczytują się rodzice. Warto jednak, by poznali je także wychowawcy i nauczyciele, w końcu na nich również spoczywa obowiązek kształtowania w młodych ludziach wartości i charakteru. Nie mniej ciekawe niż dorobek duńskiego pedagoga, jest jego życie – warto więc przenieść się do Danii sprzed siedemdziesięciu lat…

Jest 18 kwietnia 1948 roku, znajdujemy się w duńskim mieście Vordingborg. To właśnie wtedy na świat przychodzi mały Jesper Juul. Tam też spędza swoje dzieciństwo i młodość, mieszkając wraz z rodzicami i bratem. Juul jako chłopiec sporo ćwiczy, lubi sport.

Interesuje się otaczającym go światem. Zostaje skautem i pasjonatem ornitologii – w wolnych chwilach obserwuje ptaki. Po zakończeniu edukacji w szkole średniej podejmuje się dorywczych prac: na budowie, w kuchni czy w hotelu.

Jesper Juul i jego fascynacja terapią rodzinną

Przenosimy się na Uniwersytet Arhus w Danii. To tam Juul zainteresowany filozofią, polityką i historią religii, broni pracy, podejmującej temat wolnej woli w myśli Marcina Lutra i Erazma z Rotterdamu. Wcześniej – w okresach wolnych od nauki – jeździ do Niemiec, by pracować jako barman. W ciągu roku akademickiego pracuje z kolei jako stróż nocny w ośrodku dla młodzieży.

To właśnie wtedy odkrywa, że najbardziej fascynuje go człowiek, a nie studiowanie książek. Zaczyna więc pracować z młodymi ludźmi w ośrodku Bøgholt. Jest tam nauczycielem i opiekunem. Przez kolejnych dziewięć lat pomaga matkom samotnie wychowującym dzieci w centrum dla młodzieży w Arhus. Przygląda się dzieciom i ich rodzicom, dokonuje obserwacji, na bazie których później powstaną jego publikacje.

W Danii, Holandii i Stanach Zjednoczonych pobiera nauki, dotyczące terapii rodzinnej. Wkrótce staje się jednym z założycieli Duńskiego Instytutu Keplera. Jest to okres, w którym formułują się najważniejsze myśli pedagogiczne Juula, znane i cenione po dziś dzień.

Myśl pedagogiczna Juula a współczesna edukacja

Pośrednik między wychowaniem autorytarnym a bezstresowym – tak niekiedy określa się Jespera Juula. Dlaczego? Duński pedagog o dzieciach mówił, że są „małymi ludźmi”, postulował, by traktować ich potrzeby poważnie, uczyć poczucia własnej wartości i pewności siebie, zamiast traktować jedynie jak roboty, które można zaprogramować przez stosowanie nakazów i zakazów.

Jednocześnie podkreślał, że niezwykle ważna w rodzinie jest więź między rodzicami i umiejętność bronienia przez dorosłych swoich granic, a także asertywnego mówienia dzieciom „nie”. Twierdził, że rodzic najlepiej wie, w jaki sposób wspierać swoje dziecko, dlatego nie opowiadał się stanowczo za jedynym słusznym systemem wychowania. W jednym z wywiadów powiedział: „Jestem za tym, by po prostu być z dzieckiem, zamiast wychowywać”.

Wśród inspirujących myśli Jespera Juula znalazło się sporo spostrzeżeń i obserwacji, które śmiało można wykorzystać we współczesnym szkolnictwie.

Bądź dla dziecka autorytetem osobistym, a nie autorytetem roli. Jesper Juul w książce „Rodzic jako przywódca stada” podkreślał, że to właśnie dorosły jest osobą, która powinna zadbać o budowanie więzi z dzieckiem opartej na zaufaniu. Ma on stawać się dla niego autorytetem, który jednak nie wynika z samego faktu bycia rodzicem, opiekunem czy nauczycielem, a więc pozycji, jaką dana osoba odgrywa w społeczności.

Juul mówi o stworzeniu nowego paradygmatu opartego na budowaniu poczucia własnej wartości, dobrej znajomości samego siebie, szacunku i zaufaniu do siebie oraz „umiejętności poważnego – lecz bez nadęcia – traktowania swoich wartości i granic”. Co to oznacza w praktyce?

Zamiast mówić dziecku: „zrób tak, bo ja tak każe”, sprawmy, że młody człowiek będzie słuchał naszych słów, ze względu na to, jakimi jesteśmy osobami. Wciąż zbyt rzadko autorytet osobisty jest spotykany w polskich szkołach

Daj dziecku przestrzeń wolną od dorosłych. Juul postulował, że dziecko do prawidłowego rozwoju potrzebuje czasu spędzonego jedynie z innymi dziećmi. W zakresie edukacji tym czasem byłoby samodzielne wykonywanie zadań czy angażowanie się w pracę grupową, bez nadmiernej ingerencji nauczyciela.

W publikacji „Przestrzeń dla rodziny” duński pedagog pisał:

„Moim zdaniem, największą stratą dzieci w ostatnim trzydziestoleciu jest fakt, że nie istnieje dla nich żadna przestrzeń wolna od dorosłych. Nie ma już drzewa na podwórku, gdzie mogłyby przebywać same. Dawniej dzieci kształtowały swoje kompetencje społeczne w zabawie i komunikacji z innym dziećmi. Takiej możliwości już prawie nie mają, bo nawet kiedy są razem, to dookoła stoją dorośli, którzy się do wszystkiego wtrącają”.

Zrezygnujmy z kar i nagród, ale budujmy w dzieciach poczucie własnej wartości.
Jesper Juul zaznaczał:

„Pochwały odnoszą się do osiągnięć i wzmacniają jedynie wiarę w siebie. Jeśli chcemy pomóc dzieciom rozwinąć zdrowe poczucie własnej wartości, musimy wyrażać swoje uznanie dla tego, kim są”.

„A nie, co robią i jakie osiągają wyniki” – chciałoby się dodać.

Poczucie własnej wartości Jesper Juul określał mianem eliksiru życia, wielokrotnie zaznaczał, że jest to cecha, którą powinniśmy rozwijać u najmłodszych, a może raczej stworzyć takie warunki, w których będzie ona mogło się rozwijać.

„Towarzyszenie z miłością” – ostatnie lata życia Jespera Juula

Jesper Juul całe swoje późniejsze życie poświęcił byciu z drugim człowiekiem. Pracował jako terapeuta z rodzinami poszkodowanymi w wojnie na Bałkanach i weteranami wojennymi, założył organizację Familylab, działającą na rzecz rozwijania świadomości w zakresie mądrych relacji rodzic-dziecko. Obecnie oddziały fundacji funkcjonują w wielu różnych zakątkach świata, także w Polsce.

W 2012 roku Juul poważnie zachorował. Do samej śmierci pozostał jednak aktywny zawodowo. Zmarł 25 lipca 2019 roku w rodzinnym mieście w Danii. Pozostawił po sobie myśli, które do dziś inspirują rodziców, nauczycieli i wychowawców.

Jedna z nich, która bardzo dobrze podsumowuje podejście propagowane przez Jespera Juula, brzmi:

„Dzieci potrzebują wiatru w żagle. Tak mówi się w Danii. A to znaczy: towarzyszenia im z miłością. Bez strofowania, bez szufladkowania i wytykania wad. Dzieci potrzebują tak wiele poczucia własnej wartości, jak to tylko możliwe. To jest najważniejsze”.

Źródła:

  • E. Maziarz, „Mądre rodzicielstwo, czyli zaufaj swojemu dziecku” [w] Magazyn Kreda nr 8;
  • „Nie ma najlepszej metody wychowawczej. Nawet juulowskiej” Rozmowa z Jesperem Juulem opublikowana na łamach portalu "Natuli. Dzieci są ważne";
  • Jesper Juul – dzieci nie potrzebują wychowania, ale przyjaznego przewodnictwa Rozmowa z Jesperem Juulem opublikowana na łamach portalu „Natuli. Dzieci są ważne”;
  • jesperjuul.pl
  • J. Juul, „Przestrzeń dla rodziny”.
od 7 lat
Wideo

Dr hab. n. med. Jakub Żołnierek - Debata, nowotwory męskie

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji