Co to jest paradoks? Sprawdź przykłady z literatury i nie tylko. To wiedza, która przyda się na lekcjach polskiego

Magdalena Konczal
Magdalena Konczal
Sprawdź przykłady paradoksu.
Sprawdź przykłady paradoksu. pixabay/ pexels
Paradoks to twierdzenie logiczne prowadzące do zaskakujących albo sprzecznych wniosków. O pojęciu tym mówimy w kontekście nauk matematycznych, filozoficznych czy fizycznych. Jednak paradoks to także środek stylistyczny, który występuje w literaturze. Sprawdź przykłady użycia i definicję tego pojęcia. To informacje, które na pewno przydadzą się na lekcjach języka polskiego.

Spis treści

Czym jest paradoks?

W literaturze paradoks to sformułowanie, które zawiera myśl sprzeczną, niezgodną z powszechnie przyjmowanymi prawdami, taką, która zaskakuje odbiorcę niebanalnym wnioskiem czy puentą. Najprostszą jego formą jest oksymoron. Najczęściej paradoks składa się z dwóch części: twierdzenia i nietypowego lub zaskakującego uzasadnienia. Paradoks pochodzi od greckiego słowa „paradoksos”, które oznacza „nieoczekiwany”. Ten środek stylistyczny był szczególnie popularny w epoce baroku.

Przykłady paradoksu w literaturze

Środek stylistyczny, jakim jest paradoks, możemy zauważyć szczególnie u poetów barokowych, np. Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, Daniela Naborowskiego oraz Jana Andrzeja Morsztyna. Sprawdź przykłady paradoksu w literaturze:

  • Ciężko, kto nie miłuje, ciężko, kto miłuje, Najciężej, kto miłując łaski nie zyskuje (Mikołaj Sęp Szarzyński);
  • W żądzy wiedzy poznałem wszechnauk dziedzinę, zgłębiłem filozofię, prawo, medycynę, niestety teologię też! – cóż? – pozostałem mizernym głupcem! – tyle wiem, ile wiedziałem (Johann Wolfgang Goethe, „Faust”);
  • Chcąc być łagodnym, okrutnym być muszę (William Szekspir, „Hamlet”);
  • Cały wiersz „Do trupa” Jana Andrzeja Morsztyna.

Paradoks – przykłady z życia

Również w popularnych powiedzeniach, a także w codziennym życiu możemy spotkać przykłady paradoksu. Oto kilka z nich:

  • Wiele hałasu o nic;
  • Mniej znaczy więcej;
  • Co tanie to drogie.

Jaka jest funkcja paradoksu w tekstach?

Twórcy z różnych powodów mogą zdecydować się na zastosowanie paradoksu w tekstach. Najczęściej jednak powodem jest chęć zaskoczenia czytelnika, skłonienia go do refleksji na dany temat. Dzięki zastosowaniu tego środa stylistycznego tekst (literacki lub nieliteracki) staje się dla odbiorcy ciekawszy i zostaje z nim na dłużej. Pisarze barokowi często stosowali paradoks, by zaskoczyć czytelnika, a także, by w nietypowy sposób przekazać mu jakąś prawdę.

Środki stylistyczne na maturę

Warto zapoznać się z innymi środkami stylistycznymi – także tymi, które należy znać na egzamin dojrzałości. Sprawdź szczegóły:

od 7 lat
Wideo

Tadeusz Płużański - Dlaczego warto pielęgnować pamięć o wyklętych

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji