Łatwa gramatyka. Co o zdaniach złożonych współrzędnie musi wiedzieć ósmoklasista? Naucz się ich w prosty sposób

Magdalena Ignaciuk
Magdalena Ignaciuk
Zdania złożone współrzędnie nie muszą być trudne.
Zdania złożone współrzędnie nie muszą być trudne. freepik.com
Gramatyka to nie jest dział języka polskiego, którzy uczniowie darzą szczególną sympatią. Często zastanawiamy się „po co nam to” i nie mamy chęci zgłębiać tego tematu. Zdania złożone współrzędnie można trochę porównać do zadań matematycznych. Jeśli poznamy i zrozumiemy wzór, nie będą dla nas straszne. Dziś wyjaśnimy, co to są zdania złożone współrzędnie, a także pokażemy przykładowe ćwiczenia i ich rozwiązania.

Spis treści

Co to jest zdanie?

Zanim powiemy o tym, czym jest zdanie złożone, musimy ustalić, co to jest zdanie.

Zdanie jest wtedy, kiedy mamy czasownik, czyli orzeczenie. Bez tego nie ma mowy o zdaniu, a jedynie o równoważniku zdania.

Wypowiedzenie z jednym czasownikiem jest zdaniem pojedynczym. Na przykład: Mama gotuje obiad.
Gotuje to czasownik, który sprawia, że powyższa wypowiedź jest zdaniem.

Zdania złożone współrzędnie

Zdania złożone to takie zdania, które zawierają więcej niż jedno orzeczenie. W zdaniu złożonym współrzędnie żadne ze zdań składowych nie określa drugiego. Są równoważne i uzupełniają się wzajemnie. Dlatego wykres zdania złożonego współrzędnie nie będzie schodkowy (jak w przypadku zdań złożonych podrzędnie), oba zdania składowe będą znajdowały się w nim na jednym poziomie.

To znaczy, że moglibyśmy rozłączyć te zdania i one wciąż miałyby sens.

Na przykład: Pójdę do sklepu i kupię banany. Brzmi równie dobrze, gdy napiszemy: Pójdę do sklepu. Kupię banany.

Rodzaje zdań złożonych współrzędnie

Istnieją cztery rodzaje zdań złożonych współrzędnie:

  • łączne - treść pierwszego zdania łączy się z treścią drugiego zdania, często używane są tu spójniki takie jak: i, oraz, tudzież, zarazem, także, ani, ni;, np. Piszę wiersze i gram na gitarze. Nie zdążyłem na autobus ani nie pobiegłem na tramwaj.
  • rozłączne - treść pierwszego zdania wyklucza treść drugiego, spójniki tu obecne: albo, lub, bądź. Np. Pójdę do kina albo wybiorę się na przejażdżkę rowerem. Na święta kupię prezenty lub zlecę to pracownikowi.
  • wynikowe - treść drugiego zdania wynika z treści pierwszego. Spójniki: więc, zatem, toteż, dlatego. Np. Pada deszcz, więc biorę parasol. Jestem głodna, dlatego idę zrobić sobie śniadanie. Nie wyspałam się, toteż utnę sobie drzemkę.
  • przeciwstawne - treść drugiego zdania przeciwstawia się treści pierwszego. Spójniki: ale, lecz, a, jednakże, zaś, natomiast. Np. Poszedłbym na rower, ale pada deszcz. Zrobiłabym śniadanie, lecz nie mam produktów.

Ćwiczenia gramatyczne - zdania złożone współrzędnie

Rozpoznawanie typów zdań złożonych współrzędnie

  • Ptaki odpoczywają i lecą dalej.
  • Albo zrobię zakupy, albo wyjdę z psem.
  • Nie wierzył w miłość ani nie chciał jej poznać.
  • Mam lęk wysokości, więc nie będę latać samolotami.
  • Wracał do zdrowia, zatem snuł plany na przyszłość.
  • Dostałam pieniądze na urodziny, ale nie kupiłam tej książki.
  • Spał długo, ale nadal był zmęczony.

Ćwiczenia dostępne on-line:

Odpowiedzi:

  • Ptaki odpoczywają i lecą dalej. (zdanie złożone współrzędnie wynikowe)
  • Albo zrobię zakupy, albo wyjdę z psem. (zdanie złożone współrzędnie rozłączne)
  • Nie wierzył w miłość ani nie chciał jej poznać. (zdanie złożone współrzędnie przeciwstawne)
  • Mam lęk wysokości, więc nie będę latać samolotami. (zdanie złożone współrzędnie wynikowe)
  • Wracał do zdrowia, zatem snuł plany na przyszłość. (zdanie złożone współrzędnie wynikowe)
  • Dostałam pieniądze na urodziny, ale nie kupiłam tej książki. (zdanie złożone współrzędnie przeciwstawne)
  • Spał długo, ale nadal był zmęczony. (zdanie złożone współrzędnie przeciwstawne)
od 7 lat
Wideo

Tadeusz Płużański - Dlaczego warto pielęgnować pamięć o wyklętych

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji