Podręczniki i edukacja w Polsce w okresie międzywojennym. Czego uczono w szkołach przed wojną? Tak wyglądały podręczniki

Barbara Wesoła
Barbara Wesoła
Giełda podręczników szkolnych w 1938 roku. Jak wyglądał system szkolnictwa przed wojną oraz w okresie międzywojennym? Oto, z jakich podręczników się uczono.
Giełda podręczników szkolnych w 1938 roku. Jak wyglądał system szkolnictwa przed wojną oraz w okresie międzywojennym? Oto, z jakich podręczników się uczono. NAC
Szkoła nie zawsze wyglądała tak, jak dziś. Do elementów, które są inne niż sprzed 80 lat i dawniej, z pewnością można zaliczyć dostępność do edukacji, a także różnorodność materiałów edukacyjnych, w tym podręczników szkolnych. Kiedyś nie tylko były one trudno dostępne, zbyt drogie dla wielu rodzin, ale także zupełnie inne. Zobacz, z jakich książek oraz czego uczono w szkołach przed wojną. Na zdjęciach z Biblioteki Narodowej unikatowe okładki podręczników!

Spis treści

Obowiązek edukacji w Polsce trwa od ponad 100 lat

Nauczanie w Polsce ewoluuje. Chociaż wiele elementów struktury systemu edukacji zaczerpniętego z modelu pruskiego pozostaje niezmiennych, jak np. dzielenie dzieci na grupy wiekowe, rozpoczynanie i kończenie lekcji o tej samej porze, plan lekcji, dzwonki, jednakowy program nauczania, to dużo więcej się zmieniło. Od czego zaczął się obowiązek edukacyjny w Polsce?

W 1921 roku w II Rzeczypospolitej odnotowano, że analfabetyzm dotykał 33 proc. społeczeństwa. Wynikało to m.in. z rozbieżności dotyczących wymogów edukacyjnych w poszczególnych częściach Polski, będącej do 1918 roku pod zaborami: pruskim, austriackim i rosyjskim.

Okazuje się, że w zaborze pruskim i austriackim panował obowiązek edukacyjny i do szkół uczęszczało od 85 do 100 procent dzieci, a w przypadku zaboru rosyjskiego — zaledwie 20 proc. dzieci otrzymywało regularną i usystematyzowaną naukę.

Chcąc rozpowszechnić edukację, Józef Piłsudski wprowadził w 1919 roku obowiązek siedmioletniej szkoły powszechnej dla dzieci od 7. do 14. roku życia. Za obowiązkiem edukacyjnym różne stronnictwa polityczne postulowały już wcześniej. Obowiązek szkolny i bezpłatny dostęp do szkolnictwa podstawowego zagwarantowany został w konstytucji marcowej w 1921 roku.

Edukacja od zawsze miała różne formy, ale jeden program nauczania

Obowiązek edukacyjny nie musiał być realizowany w szkole publicznej. Dzieci mogły się uczyć w domu lub w szkołach prywatnych, a wiedza uczniów miała być sprawdzana na egzaminach. Podobnie wygląda to dziś w przypadku edukacji domowej.

Dekret wydany przez Piłsudskiego zawierał wyjątki pozwalające na uchylenie się od obowiązku szkolnego w przypadku choroby dziecka, niepełnosprawności intelektualnej lub trudnościach w dotarciu do szkoły (za duża odległość, przeszkody terenowe).

W 1932 roku została wprowadzona reforma szkolnictwa, która usystematyzowała działalność i strukturę szkolnictwa powszechnego i średniego, a tym samym naukę na terenie całego kraju.

Mundurki i przestronne sale tylko w bogatszych gminach

Mundurki, dobrze wyposażone sale i przestronne budynki to rzeczywistość szkół w miastach i bogatszych gminach. W wielu szkołach powszechnych, szczególnie wiejskich, pilnowano jedynie, aby ubiór do szkoły był schludny, ponieważ rodziny były ubogie i nie można było nawet myśleć o dodatkowych wydatkach na specjalny ubiór do szkoły.

W malutkich miejscowościach problemem były buty dla dzieci, a cała wyprawka również stanowiła odzwierciedlenie zamożności rodziny. W miarę możliwości szkoły starały się udostępniać artykuły piśmiennicze, a także wprowadzać elementy ubioru budujące tożsamość ucznia np. naszywane tarcze.

Szkoły prowadzono w wynajmowanych, dostępnych w gminie budynkach, rzadko budowano nowe placówki.

Podręczniki nie były powszechnie dostępne

Podręczniki najczęściej udostępniał nauczyciel prowadzący zajęcia. Nie było obowiązku posiadania książek, a można nawet mówić o debacie wśród pedagogów na temat zasadności wykorzystywania podręczników. Zachęcano uczniów do samodzielnej pracy i udostępniono materiały własne.

Czego uczono w szkołach w Polsce przed II wojną światową?

Edukacja w szkole powszechnej polegała na nauczaniu czytania i pisania w pierwszych dwóch latach nauki. Był to odpowiednik funkcjonującej obecnie edukacji wczesnoszkolnej, obejmującej pierwszą, drugą i trzecią szkoły podstawowej.

Inne przedmioty wprowadzano w wyższych klasach. Zajęcia, w zależności od ilości uczniów, dostępności nauczycieli i zamożności szkoły, różniły się w szkołach jakością czy częstotliwością. Co do zasady nauczono jednak:

  • religii,
  • języka polskiego,
  • rachunków z geometrią (lekcje matematyki),
  • przyrody,
  • geografii,
  • historii,
  • rysunków (obecnie plastyka),
  • robót (późniejsza technika),
  • śpiewu (lekcje muzyki),
  • gimnastyki (zajęcia wychowania fizycznego).

Źródło: Niepodległa

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Zastrzeż PESEL - Pismak przeciwko oszustom

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji