Średniowieczny etos rycerski. Omów zagadnienie na podstawie „Pieśni o Rolandzie”. Odpowiedź do pytania jawnego na maturę ustną z polskiego

Magdalena Konczal
Magdalena Konczal
Odpowiedź i opracowanie pytania jawnego dotyczącego „Pieśni o Rolandzie”
Odpowiedź i opracowanie pytania jawnego dotyczącego „Pieśni o Rolandzie” wikimedia commons/ public domain
Średniowieczny etos rycerski. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Pieśni o Rolandzie”. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst – tak brzmi jedno z pytań jawnych na maturę ustną z polskiego. Sprawdź przykładową odpowiedź, dowiedz się, jakie konteksty można przywołać i co powinno znaleźć się w wypowiedzi ustnej.

Spis treści

Matura ustna z języka polskiego 2024. Zasady

Matura ustna z języka polskiego w 2024 roku będzie wyglądała tak, jak ubiegłoroczny egzamin (w przypadku uczniów piszących maturę w formule 2023). Składa się ona więc z dwóch zadań:

  • Jawnego pytania, które sprawdza znajomość treści i problematyki danej lektury, a także tworzenie wypowiedzi na jej temat z uwzględnieniem wybranego kontekstu;
  • Niejawnego pytania, które oparte jest na tekście literackim, ikonicznym lub dotyczącym języka.

Tak wygląda matura ustna z polskiego krok po kroku:

  • przygotowanie zdającego do odpowiedzi (15 minut);
  • wypowiedź monologowa zdającego dotycząca wylosowanych przez niego zadań (10 minut);
  • rozmowa z egzaminatorami związana z wypowiedzią zdającego (5 minut).

Łączny czas trwania egzaminu to 30 minut. Maksymalna liczba punktów, jaką można uzyskać, wynosi 30. Próg zdawalności w przypadku tej matury to 30 proc., a więc trzeba mieć przynajmniej 9 punktów, żeby zdać.

Przed maturą warto zapoznać się z pełną listą jawnych pytań na egzamin 2024:

Wszystkich pytań obowiązujących na maturze 2024 jest 110.

Pytania jawne na maturę 2024 z języka polskiego. Lista i odp...

Jedno z nich brzmi: „Średniowieczny etos rycerski. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów »Pieśni o Rolandzie«. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst”. Sprawdź przykładowe opracowanie tego zagadnienia.

Średniowieczny etos rycerski. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Pieśni o Rolandzie”. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst

Wstęp: W średniowieczu niezwykle ważne były wzorce osobowe. Zasadniczo wyróżniano trzy z nich: wzorzec świętego, władcy i rycerza. Ten ostatni determinowany był szlachetnym urodzeniem – jednak król mógł pasować daną osobę na rycerza, doceniając jego ponadprzeciętne zasługi lub pozbawić kogoś tego tytułu, jeśli nie postępował on zgodnie z zasadami. Średniowieczny etos rycerski składał się z określonych postaw.

Teza: Zasad takich jak honor czy obrona ojczyzny rycerz musiał przestrzegać mimo wszystko, nawet kosztem poświęcenia własnego życia.

Odwołanie do fragmentów „Pieśni o Rolandzie”: Etos rycerski został ukazany w średniowiecznych eposach, np. w anonimowym utworze pt. „Pieśń o Rolandzie”. Tytułowy bohater to rycerz, siostrzeniec cesarza Franków Karola Wielkiego. W utworze przedstawiona została jego wyprawa do Hiszpanii i walka z Saracenami. Zgodnie z zasadami średniowiecznego etosu rycerskiego Roland broni wiary chrześcijańskiej, a także swojego władcy.

Widzimy u niego także inne cechy, które wpisują się w życie zgodne z etosem rycerskim. Roland jest pobożny (modli się przed bitwą, a także w chwili śmierci za siebie i swoich bliskich), waleczny i odważny (nie boi się oddać swojego życia w walce za kraj i wiarę), honorowy (nie zadął w róg, aby wezwać pomoc), był szlachetnie urodzony, a także bronił słabszych w szczególności wdów i sierot.

W utworze „Pieśń o Rolandzie” kluczową sceną, która jednocześnie pokazuje męstwo i realizację przez głównego bohatera średniowiecznego etosu rycerskiego, jest ta, gdy Roland, dowodząc tylną strażą, zostaje napadnięty przez wroga. To właśnie wtedy podejmuje decyzję, by z uwagi na honor nie wzywać pomocy, jest gotowy oddać swoje życie za kraj i wiarę. Jednocześnie ma świadomość przewagi przeciwnika.

Niezwykle ważny jest też sam moment śmierci Rolanda, bo również wtedy wypełnia on założenia etosu rycerskiego. Bohater modli się za swoich wasali, umierając, jest zwrócony w stronę Hiszpanii, a więc swoich przeciwników. W ten sposób pokazuje, że nie uciekł z pola bitwy, ale do samego końca walczył. Roland chce zniszczyć także swój miecz (by nie dostał się w ręce wroga) oraz róg (by nie został on podstępnie wykorzystany przez wroga).

Rolandowi udaje się stoczyć ostatni pojedynek z Saracenem. Następnie udaje się na górę – przypominającą Golgotę – i kładzie się na swym mieczu niczym Jezus umierający na krzyżu. W momencie śmierci (jak nakazuje etos rycerski) nie zapomina o rzeczach najważniejszych: modlitwie i żalu za grzechy. Ku Bogu wyciąga rękawice w geście hołdu lennego. Po jego duszę zstępują aniołowie z nieba.

Życie i śmierć Rolanda potwierdzają, że był on do końca wierny średniowiecznemu kodeksowi rycerskiemu. Cnoty takie jak męstwo, wiara, posłuszeństwo i honor były dla niego najważniejsze, nie wahał się więc oddać za nie życia.

Odwołanie do wybranego kontekstu: Średniowieczny etos rycerski wypełniał także Zawisza Czarny z Garbowa. Wielokrotnie brał on udział w bitwach przeciwko Turkom, pokazując w ten sposób swoje przywiązanie i gotowość walki w obronie wiary chrześcijańskiej. Do historii przeszedł jego udział w bitwie pod Grunwaldem, w trakcie której Zawisza Czarny miał uratować królewski sztandar.

Rycerz ten był wierny danemu słowu, a także grał fair. Podobnie jak Roland znajdował się w tylnej straży, dbając o to, by królowi nie stała się krzywda. Wierność kodeksowi rycerskiemu sprawiła, że w trakcie bitwy pod Gołąbcem pomimo nalegań władcy, by ratował swoje życie, pozostał wraz z towarzyszami na polu bitewnym, dostał się do niewoli i tam zginął. Poświęcił więc swoje życie, by żyć w zgodzie z zasadami. Do samego końca pozostał wierny cnotom rycerskim, odznaczając się odwagą, wiernością i honorem. Nie bez przyczyny w języku potocznym funkcjonuje zwrot „polegać jak na Zawiszy”, który oznacza, że zawsze można danej osobie zaufać.

Inne przykładowe konteksty:

Podsumowanie: Średniowieczny etos rycerski zakładał życie w zgodzie z kodeksem honorowym. W związku z tym idealny rycerz to osoba, która była wierna władcy, kraju i Bogu, broniła wiary chrześcijańskiej i nie poddawała się wrogowi, walczyła do końca. Wszystkie te cnoty stawały się inspiracją dla innych ludzi.

od 7 lat
Wideo

Najwięksi przegrani wyborów do Europarlamentu 2024

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji