Z takimi trudnościami mierzą się nauczyciele uczący w klasach wielokulturowych. Jak skutecznie radzić sobie z tymi przeszkodami?

Magdalena Ignaciuk
Magdalena Ignaciuk
Uczenie klas wielokulturowych to kolejna trudność, z którą muszą zmierzyć się nauczyciele.
Uczenie klas wielokulturowych to kolejna trudność, z którą muszą zmierzyć się nauczyciele. GettyImages
Wybuch wojny to ogromna tragedia. Konieczność uciekania z domu, wyjazd w nieznane, pozostawienie rodziny i przyjaciół, to kwestie, z którymi muszą mierzyć się uchodźcy z Ukrainy. W obliczu całego dramatu i rozpadu dotychczasowego życia muszą odnaleźć się w nowym miejscu. A w szkole życie toczy się dalej. Są sprawdziany, kartkówki, trzeba uczyć się nowego języka. To ogromne wyzwanie nie tylko dla dzieci, których to dotyczy, lecz także dla nauczycieli, którzy mają stworzyć bezpieczną przestrzeń do nauki. Jak sobie poradzić w takiej sytuacji? Jak pomóc w adaptacji w nowym środowisku? Fundacja Szkoła z Klasą przedstawia wnioski z przeprowadzonego programu.

Spis treści

Z takimi trudnościami mierzą się nauczyciele

W roku szkolnym 2022/2023 w polskich szkołach i przedszkolach uczyło się około 188 000 dzieci i młodzieży z Ukrainy, szacuje się, że ponad 224 000 pozostało poza polskim systemem edukacji. Te dzieci niezależnie od wieku czy rodzinnej sytuacji wymagały i wymagają wsparcia w procesie integracji. W tym kontekście nie można też zapominać o ich polskich rówieśnikach, którzy wcześniej  nie mieli  codziennych kontaktów z osobami z innych kultur. 

Edukacja, w szczególności ta stacjonarna, odgrywa w tym procesie niezwykle istotną rolę. To ona zapewnia poczucie stabilności i przynależności, umożliwiając dzieciom nawiązywanie nowych znajomości i budowanie relacji, naukę codziennego funkcjonowania w nowym kraju. W związku z tym zasadne jest wspieranie nauczycielek i nauczycieli, którzy z odpowiednim przygotowaniem są gotowi nieść pomoc w procesie ich włączania i efektywnego budowania klas międzykulturowych. W Polsce, mimo przyjęcia do szkół tak dużej liczby dzieci z Ukrainy nadal brakuje systemowej pomocy w integracji nowych uczniów i uczennic. Kadra nauczycielska pozostawiona została sama sobie z dość nowym dla niej wyzwaniem, a to może mieć swoje konsekwencje w formowaniu przyszłych społeczeństw. 

W odpowiedzi na tę sytuację Fundacja Szkoła z Klasą - w latach 2022-2023 dzięki finansowemu wsparciu Plan International - realizowała kompleksowe działania edukacyjne w programie Razem w Klasie. Celem było wzmocnienie kompetencji nauczycielskich w zakresie świadczenia zintegrowanych usług edukacyjnych, podniesienie jakości edukacji dzieci i młodzieży dotkniętych kryzysem wojennym w Ukrainie i wzmocnienie sieci wsparcia dla dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, opartej na systemie edukacji i zaangażowaniu społeczności szkolnych. 

Razem w Klasie - projekt, który pomoże w procesie integracji

- Program Razem w Klasie powstał w odpowiedzi na wybuch wojny w Ukrainie w 2022 r. i potrzebę szybkiego wsparcia nauczycieli i klas szkolnych, w których z dnia na dzień pojawili się uczniowie uciekający z kraju objętego wojną. Stworzyliśmy go, aby móc wspólnie z nauczycielkami i nauczycielami budować mosty między różnymi kulturami i doświadczeniami dzieci i młodzieży. Według nas szkoła powinna być przestrzenią, w której każda młoda osoba, bez względu na pochodzenie i trudne doświadczenia, może pielęgnować swoje talenty i posiadać równe szanse rozwoju- mówi Agata Łuczyńska, prezeska fundacji.

W pierwszym etapie realizacji programu na podstawie rozmów z nauczycielami i badania określono braki działań i narzędzi ułatwiających integrację i  pracę z klasami wielokulturowymi obecnymi w polskim szkolnictwie. Z ich odpowiedzi jasno wynikało, że brakuje im rzetelnego przeszkolenia i narzędzi.

  • W ramach programu Razem w Klasie  stworzono bazę merytoryczną w postaci dedykowanych narzędzi i materiałów edukacyjnych ułatwiających rozmowę w klasie wielokulturowej, integrację, czy radzenie sobie ze stresem i barierą językową.
  • Zorganizowano też webinaria wzmacniające kompetencje pracy w klasach, do których dołączyły osoby z doświadczeniem uchodźczym czy migracyjnym.
  • Otoczono także indywidualnym wsparciem eksperckim uczestników programu w postaci konsultacji indywidualnych w sytuacjach trudnych oraz spotkań online nauczycielskich grup wsparcia w (S)pokoju nauczycielskim.  

W programie Razem w Klasie  wzięło udział: 1 727 szkół w Polsce, co stanowi blisko 10 proc. wszystkich placówek, około 84 000 nauczycielek i nauczycieli  i ponad 39 000 uczniów i uczennic pochodzenia ukraińskiego, co stanowi około 20 proc. z 188 000 dzieci, które były lub są objęte polskim systemem edukacji formalnej.

- Ten kompleksowy program pozwolił nam wypracować model wsparcia, który można zastosować szerzej w całym systemie szkolnictwa. Potrzeba integracji międzykulturowej nie zniknie.  Uczennicom i uczniom nie wystarczy tylko ciepłe przyjęcie i wspólny czas. Konieczne są odpowiednio ukierunkowane działania, które pozwolą wzmocnić dzieci i młodzież - tak ukraińskie, jak i polskie - w obliczu nowej sytuacji, w jakiej się znalazły. Konieczne jest zadbanie o ich zdrowie psychiczne, rozwijanie empatii czy otwartości na zmianę, a także praca w obszarze poczucia przynależności czy wzmacniania własnej wartości. To pomoże nam rozwijać inkluzywność szkół - mówi Agnieszka Chmielecka, dyrektorka programowa Fundacji Szkoła z Klasą.

Ponadto, jak wynika z raportu „Poza Szkołą” przygotowanego na zlecenie CARE International in Poland, International Rescue Committee (IRC) i  Save the Children Poland, ponad 100 tysięcy ukraińskich dzieci i młodzieży nie uczęszcza do szkół stacjonarnych, pozostając w edukacji domowej. Takie zjawisko może mieć swoje konsekwencje w perspektywie długofalowej. Potencjalnie może też zagrażać rozwojowi społecznemu, edukacyjnemu dzieci z doświadczeniem uchodźczym oraz  znacząco utrudniać ich integrację z polskim społeczeństwem, uruchamiając stereotypowe myślenie, dyskryminację i brak tolerancji. 

Jesteśmy na Google News. Dołącz do nas i śledź Strefę Edukacji codziennie. Obserwuj Strefę Edukacji!

Źródło: informacja prasowa Fundacji Szkoła z Klasą

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Nie tylko o niedźwiedziach, które mieszkały w minizoo w Lesznie

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na strefaedukacji.pl Strefa Edukacji